Schade ontstaat nooit in 1 klap (27-02)

Heb je dit ooit meegemaakt?

Je zit bij de dierenarts. Je kat ligt op de tafel. Het scherm met de bloedwaarden staat iets gedraaid zodat jij het ook kunt zien.

Er wordt gewezen op een getal. Misschien creatinine (bij mogelijke nierproblemen), misschien glucose (bij een risico op diabetes), misschien iets met leverwaarden.

En de zin die volgt klinkt geruststellend: “Het zit nog binnen de referentie, dus daar hoeven we nu niets mee.”

Er wordt geknikt. Je voelt opluchting. Niemand wil horen dat er iets mis is. Op papier is alles in orde, en dat voelt als goed nieuws.

Maar toch blijft er iets hangen.

Misschien omdat je kat thuis meer drinkt dan een jaar geleden. Of omdat de kattenbak sneller vol ligt. Of omdat spelen korter duurt dan vroeger.

Geen van die dingen is op zichzelf een probleem, maar samen vormen ze een subtiel patroon.

Een patroon dat zich niet laat vangen in één waarde of één diagnose. Het zijn geen alarmbellen.

Eerder zachte signalen die ergens op de achtergrond blijven klinken. Makkelijk te negeren zolang alles technisch gezien nog “goed” is.

Vraag me af: waarom accepteren we “binnen de referentie” eigenlijk als genoeg?
Als je auto een raar geluid maakt maar technisch nog rijdt, zeg je dan ook: “Ah, hij doet het nog, prima zo”?

Nee. Je denkt: er is iets aan de hand. Nog niet kapot betekent niet automatisch gezond.

Anyway.

Dus we zijn gewend om gezondheid te zien als iets wat pas aandacht verdient wanneer het zichtbaar faalt.

Dan krijgt ziekte ineens een naam: blaasgruis, nierfalen, diabetes.

Ziekte krijgt een protocol, een plan.

Gezondheid daarentegen blijft vaak stil zolang ze niet ontbreekt.

Gezondheid krijgt geen protocol. Geen plan.

Maar wat als gezondheid niet zozeer iets is wat je bezit… maar iets wat voortdurend wordt onderhouden door het lichaam zelf?

Stel je voor hé: je tilt je kat op en denkt… ze is iets zwaarder geworden. Maar ach, het hoort bij haar bouw, bij haar leeftijd, bij het feit dat ze graag eet.

De dierenarts zegt dat het nog net kan. Dat er nog geen sprake is van overgewicht.

“Nog net” is een interessante term, toch? Het betekent eigenlijk: het is wél een probleem, maar we gaan er pas iets aan doen als het een GROTER probleem is.

Het is net als die broek die eigenlijk te krap zit maar je denkt: als ik inadem gaat ie nog dicht, dus hij past nog. Technisch waar. Comfortabel? Nee.

Maar ondertussen moet het lichaam dagelijks omgaan met een iets grotere druk op gewrichten, lever, bloedsuikerregulatie. Zonder dat dit ergens als probleem geregistreerd staat.

Het systeem redt het nog. Maar het redt het door harder te werken.

Zo ontstaat gezondheidsschade dus bijna nooit in één klap. Het ontstaat in de ruimte tussen “nog normaal” en “nu een probleem.”

In dat gebied waarin het lichaam blijft corrigeren. Blijft bijsturen. Blijft compenseren. Omdat dat nu eenmaal is waarvoor het gebouwd is.

Het lichaam is namelijk ontzettend veerkrachtig (niet alleen van de kat, maar die van ons ook). Gevormd door generaties van aanpassing aan wisselende omstandigheden.

Jackson Galaxy (die vent van My Cat From Hell, ken je dat nog haha?) noemt deze kat The Raw Cat.

Het lichaam kan urine concentreren wanneer water schaars is. Vet opslaan wanneer voedsel overvloedig is. Ontstekingen activeren om te beschermen. Ontstekingen afbouwen wanneer het gevaar voorbij is.

Maar wat gebeurt er wanneer dat gevaar nooit echt voorbij lijkt te zijn?

Wanneer er altijd nét iets is dat gecorrigeerd moet worden?

Een iets te hoge druk hier. Een lichte ontstekingsactiviteit daar. Een orgaan dat structureel iets meer werk verricht dan bedoeld.

Geen drama. Geen crisis (nog niet). Maar wel een constante staat van paraatheid.

Het lichaam functioneert. Maar niet ontspannen. Het draait. Maar altijd met de handrem licht aangetrokken.

Vergelijk het lichaam van de kat met een auto: de motor loopt, de bestemming wordt gehaald, alles functioneert.

Maar zou je een auto die al rijdend altijd op de handrem staat een gezonde auto kunnen noemen?

Of wacht, betere vraag: zou je zo’n auto kopen? “Ja meneer, technisch rijdt hij perfect. Alleen staat de handrem permanent een beetje aan. Maar de motor WERKT nog hoor!”

Haha, nou ik kan je wel zeggen.. ik was weggelopen. Koekoek.

Op papier zie je het niet. De waarden blijven binnen de marges. De controles zijn “prima.”

En toch zie je in het dagelijks leven kleine veranderingen die zich niet laten wegwuiven.

Een kat die sneller moe is. Die minder veerkrachtig reageert op stress. Die langer nodig heeft om te herstellen van iets wat vroeger geen impact had.

Het zijn geen symptomen die om onmiddellijke actie vragen. Maar ze vertellen wel een verhaal. Een verhaal over draagkracht die langzaam afneemt.

Zoals ik eerder al zei… gezondheid verdwijnt in die situaties niet plotseling. Ze glijdt weg. Bijna ongemerkt.

Het is net als met relaties eigenlijk. Je wordt niet in één dag vreemden. 

Het begint met: we praten wat minder. 

Dan: we lachen wat minder. 

Dan: we eten aparte pizza’s. 

En dan op een dag realiseer je: wanneer zijn we eigenlijk gestopt met echt contact maken?

Totdat op een dag een grens wordt overschreden en er wél een naam aan wordt gegeven. Dan lijkt het alsof het probleem ineens is ontstaan. Terwijl het lichaam al lange tijd bezig was om het te voorkomen.

Wat we dan “ziekte” noemen, is vaak het moment waarop het lichaam van de kat niet meer langer in staat is om te compenseren.

(Ik leg je later uit wat ik hiermee bedoel)

Dit heb ik gezien bij Binky. Steeds opnieuw blaasgruis. Ondanks het medische voer. Ondanks het protocol van de dierenarts.

Het veterinaire systeem is gebouwd om te reageren op symptomen.

Blaasgruis? Hier is een voer dat de pH reguleert.

Nierproblemen? Hier is een nierdieet.

Diabetes? Hier is insuline.

Het systeem vraagt steeds: “Welke oplossing past bij dit symptoom?”

Maar niemand vraagt: “Waarom kan dit lichaam dit niet meer aan?”

Dat is fundamenteel anders.

En weet je, het is niet eens de schuld van dierenartsen. Ze zijn getraind in dit systeem. Net zoals monteurs zijn getraind om onderdelen te vervangen, niet om te vragen waarom dat onderdeel überhaupt kapot ging 😉

Dus terwijl de meeste aandacht uitgaat naar klachten en oplossingen… terwijl we gewend zijn om te reageren op symptomen achteraf…

Kies ik voor een andere benadering.

Fijn weekend alvast,

Hamist

PS: Om dit concept wellicht wat begrijpelijker te maken introduceer ik volgende week een metafoor.

De metafoor die me hielp begrijpen waarom Binky steeds terugviel… en wat ik eraan kon doen.

Beetje bij beetje wordt het allemaal duidelijker 😉